സംഗീതമോ ശബ്‌ദമോ?

നിങ്ങൾ ഡേർട്ടി പിക്ചർ എന്ന ഹിന്ദി സിനിമ കണ്ടുകാണും. ചിത്രത്തിന് ഇതിനേക്കാള്‍ അനുയോജ്യമായൊരു പേരില്ല! തെന്നിന്ത്യൻ സിനിമാതാരം സിൽക്ക് സ്മിതയുടെ ജീവിതദുരിതങ്ങൾ പറഞ്ഞ ചിത്രം വലിയ വിജയമായിരുന്നു.നിലവാരമേതുമില്ലാതിരുന്ന ഈ സിനിമയിലെ നായിക വിദ്യാബാലൻ ആ വര്‍ഷത്തെ മികച്ച നടിക്കുള്ള ദേശീയ അവാർഡിന് അർഹയുമായി! ചിത്രത്തിലെ ‘ഊലാലാ ഊലാലാ’ എന്ന പാട്ടും അതുപോലെ  വമ്പന്‍ ഹിറ്റായിരുന്നു. വിശാൽ ശേഖറാണ് സംഗീതസംവിധായകൻ. എൺപതുകളിലെ പ്രസിദ്ധ ഹിന്ദി സംഗീതസംവിധായകന്‍ ബാപ്പി ലഹിരിയും ശ്രേയ ഘോഷാലുമാണ് ഈ ഗാനം ആലപിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഒരുപാട് കാര്യങ്ങളില്‍ ഞെട്ടലുണ്ടാക്കിയൊരു ഗാനമായിരുന്നു അത്.

അതില്‍ ആദ്യം പറയേണ്ടത് വളരെ സ്വാഭാവികമാണെന്ന് കരുതിയിരുന്ന ശ്രേയ ഘോഷാലിന്‍റെ അങ്ങേയറ്റം കൃതൃമമായ ആലാപനമാണ്. 1983-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'മാവാലി' എന്ന ചിത്രത്തിലെ ബാപ്പി ലഹിരിയുടെ തന്നെ ‘ഉയ് അമ്മ, ഉയ് അമ്മ’ എന്ന ഗാനത്തിനെ അതേപടി പകര്‍ത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നുവെന്നതാണ് മറ്റൊരത്ഭുതം.ഇത് സ്വന്തം ഈണമാണെന്ന് ബാപ്പി ലഹിരിപോലും ഒരിടത്തും പരാമര്‍ശിച്ചു കണ്ടതുമില്ല. എന്നാൽ മുപ്പത് വർഷംമുമ്പ് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഉയ് അമ്മയുടെ ശബ്ദമിശ്രണത്തിൻറെ പത്തിലൊന്നു നിലവാരം പോലും ഊലാലയുടെ ശബ്ദമിശ്രണത്തിൽ
കേൾക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല എന്നതാണ് ശരിക്കും ഞെട്ടിച്ചത്! സംശയമുള്ളവര്‍ക്ക് മാവാലിയുടെ വയനൈൽ റിക്കാര്‍ഡ് ഉയര്‍ന്ന നിലവാരമുള്ളൊരു ശബ്ദസങ്കേതത്തില്‍ കേട്ട് പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്.

തുടക്കകാലം മുതല്‍ ഏറ്റവും മികച്ച ശബ്ദത്തില്‍ കേട്ടിരുന്ന എ ആര്‍ റഹ്മാന്‍റെ 2013-ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘കടല്‍’ എന്ന മണിരത്നം ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളൊന്നു കേട്ട് നോക്കുക. സര്‍ഗ്ഗാത്മകതയില്‍ ഒട്ടും പിന്നിലല്ലാത്ത അതിലെ പാട്ടുകള്‍ എന്നാല്‍ ശരാശരിയിലും താഴ്ന്ന ശബ്ദമിശ്രണം കാരണം കാതിന് അലോസരമാകുന്നു.

‘അന്‍ബിന്‍ വാസലേ’യെന്ന ഗാനം ഒരു റേഡിയോയില്‍ പാടുന്നു. അസാധ്യമായ വാദ്യക്രമീകരണങ്ങളുള്ള ഈ ഗാനം എന്നാല്‍ വളരെ മോശമായ ശബ്ദമിശ്രണം കാരണം വ്യത്യസ്ത ശബ്ദങ്ങൾ ഒന്നിനൊന്നോട് ഇടകലര്‍ന്നുണ്ടാക്കുന്ന അവ്യക്തതത കേള്‍വിക്കാരനില്‍ ഇത് റഹ്മാന്‍റെ പാട്ട് തന്നെയാണോയെന്ന സംശയമുണ്ടാക്കുന്നു. അടുത്ത ഗാനം റഹ്മാന്‍റെ തന്നെ ‘അഞ്ജലി അഞ്ജലി’ ആയിരുന്നു. ആമുഖമായി ഒഴുകിയ സാക്സഫോണിന്‍റെ ശബ്ദം അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വ്യക്തതയോടെ കേള്‍ക്കാം. തൊട്ടടുത്ത് നിന്നാരോ വായിക്കുന്ന പ്രതീതി. പാട്ടിലുടനീളം അത്ഭുതകരമായ ഇതേ ശബ്ദനിലവാരം തുടര്‍ന്നു.

എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? ശബ്ദസാങ്കേതികവിദ്യ അനുനിമിഷം വളര്‍ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഇത്തരത്തിലൊരു പതനം സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല! ശബ്ദലേഖന സമയത്തോ അല്ലെങ്കിൽ പാട്ടുകളുടെ പകർപ്പുകള്‍ എടുക്കുമ്പോളോ ഉണ്ടാകുന്ന പിഴവാണോ കാരണം?. അതോ സംഗീതത്തില്‍ ഒരുപാടുയരങ്ങള്‍ കീഴടക്കിയ റഹ്മാന്‍, തന്‍റെ പാട്ടുകളില്‍ ഇനിമുതല്‍ ശബ്ദനിലവാരത്തിന്‍റെ ആവശ്യമില്ലെന്ന നിഗമനത്തിലേക്കെത്തിയോ? ഇനി അതുമല്ലെങ്കില്‍ സംഗീതത്തില്‍ ശബ്ദനിലവാരത്തിന് പ്രസക്തിയേയില്ലെന്നാണോ?

സ്വാഭാവിക ശബ്ദങ്ങളെ മനുഷ്യര്‍ രസിപ്പിക്കുന്ന രീതിയില്‍ കോര്‍ത്തിണക്കാന്‍ തുടങ്ങിയപ്പോളാണ് സംഗീതമുണ്ടായത്.ആദ്യകാലങ്ങളില്‍ വായ്പ്പാട്ടും വാദ്യവിന്യാസങ്ങളുമെല്ലാം നേരിട്ടുള്ള അവതരണങ്ങളിലൂടെ മാത്രമായിരുന്നു കേള്‍വിക്കാര്‍ ആസ്വദിച്ചിരുന്നത്. തികച്ചും തനിമയുള്ള സംഗീതാനുഭവം. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ഈ രീതി തുടര്‍ന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും കേള്‍ക്കാനുള്ള അവരുടെ താല്‍പര്യമാകാം സംഗീതം എങ്ങനെയെങ്കിലും ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെടണമെന്ന ചിന്തയിലെത്തിച്ചത്. പക്ഷേ അന്ന് അതിനുള്ള മാര്‍ഗങ്ങളില്ലായിരുന്നു.

വെറും നൂറ്റിയമ്പത്തഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപാണ് ഫ്രാൻസിലെ ഒരു പുസ്തക പ്രസാധകൻ ശബ്ദങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്യാനുള്ള വിദ്യ കണ്ടെത്തുന്നത്. എഡ്വേർഡ് സ്കോട്ട് ഫ്രാൻസിലെ ഒരു പത്രത്തിന്‍റെ പ്രസാധകനായിരുന്നു. കടലാസില്‍ ശബ്ദങ്ങള്‍ രേഖപ്പെടുത്താവുന്ന ഫോണോട്ടോഗ്രഫ് എന്നൊരു യന്ത്രം അദ്ദേഹം നിര്‍മ്മിച്ചു. ആദ്യം ഒരു കടലാസ് എണ്ണവിളക്കിലെ കരിയില്‍ മുക്കിയെടുത്തു. ശേഷം ഒരു പഴയ ഫ്രഞ്ച് നാടോടിപ്പാട്ട് അതില്‍ ആലേഖനം ചെയ്തു. ഒരു സ്ത്രീയുടെ ശബ്ദത്തില്‍ ‘നിലാവിന്‍റെ തീരത്ത്’ എന്നാരംഭിച്ച ഗാനം. 'സംഗീതം' അങ്ങനെ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ ശബ്ദമായി മാറി. സംഗീതംനിറഞ്ഞ ആ കടലാസ് പക്ഷേ കണ്ടാല്‍ ഒരു കുഞ്ഞിന്‍റെ കുത്തിവര പോലെയിരുന്നു. കടലാസില്‍ പതിഞ്ഞ സംഗീതം തിരിച്ച് കേള്‍ക്കാന്‍ അപ്പോഴും വഴിയില്ലായിരുന്നു. ഇക്കാരണത്താല്‍ അതിലുള്ളത് സംഗീതമാണെന്നും ആരും വിശ്വസിച്ചില്ല. ഒടുവില്‍ നൂറ്റിയമ്പത് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 2008-ല്‍ ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിന്‍റെ സഹായത്തോടെ അന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ ഗാനം തിരിച്ചുകേട്ടപ്പോളാണ് ലോകം ആ സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞത്.

1890-കളില്‍ സംഗീതം ഒരേസമയം രേഖപ്പെടുത്താനും എപ്പോള്‍ വേണമെങ്കിലും കേള്‍ക്കാനും സാധിക്കുന്ന ഒരുപാടുപകരണങ്ങള്‍ വന്നു. ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരായ എമിലി ബെർലിയും തോമസ് ആൽവ എഡിസണെയും പോലെയുള്ളവരുടെ കഠിനശ്രമങ്ങള്‍ ഇവിടെ ഓര്‍ക്കേണ്ടതുണ്ട്. അന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ശബ്ദലേഖന സംവിധാനമാണ് എക്കാലത്തെയും മികച്ചരീതിയെന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം. ആദ്യമൊരു കുഴലിന്‍റെ  ആകൃതിയില്‍ രൂപപ്പെടുത്തി പിന്നീട് നിരവധി മെച്ചപ്പെടുത്തലുകളും മാറ്റങ്ങളും വരുത്തിയ ഭാരമേറിയ വട്ടത്തകിടായ 'ഡയമണ്ട് ഡിസ്ക്'. അതായിരുന്നു ഒരു നൂറ്റാണ്ട് മുഴുവന്‍ മനുഷ്യന്‍റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ശബ്ദ പുനഃസൃഷ്ടി വിദ്യ.

ഡയമണ്ട് ഡിസ്ക് 

എഴുപതുകളില്‍ കാസ്സെറ്റിന്‍റെ വരവോടെ റിക്കാഡുകളുടെ ജനപ്രീതി കുറഞ്ഞു. റിക്കാര്‍ഡുകളില്‍ കേട്ട ശബ്ദത്തിന്‍റെ യാതൊരു തെളിമയും ഗുണവും കാസെറ്റുകളിലുണ്ടായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും സൗകര്യപ്രദമായി എവിടേയും കൊണ്ടുപോകാനും എപ്പോള്‍ വേണമെങ്കിലും വളരെയെളുപ്പം പാട്ട് കേള്‍ക്കാനുമൊക്കെ  കാസ്സെറ്റുകള്‍ സഹായിച്ചു. അവ റിക്കാര്‍ഡുകളെപ്പോലെ വളരെ ശ്രദ്ധാപൂര്‍വ്വം കൈകാര്യം ചെയ്യുകയോ പരിപാലിക്കുകയോ വേണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ ആളുകള്‍ നിർദയം റിക്കാര്‍ഡുകളെ  ഉപേക്ഷിച്ചു.

പിന്നീട് വന്ന കോംപാക്ട് ഡിസ്ക് (സിഡി) കാസ്സറ്റുകളെക്കാൾ പലമടങ്ങ് ഉയർന്ന ഗുണമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ പാടി. അപ്പോഴും കൃത്യമായ ശബ്ദ  ക്രമീകരണങ്ങളുടെ ബലത്തിൽ പാടിക്കുന്ന വയനയിൽ റിക്കാർഡുകൾക്ക് പിന്നിലായിരുന്നു സിഡികളുടെയും ശബ്ദമികവ്. അങ്ങനെയുള്ള ശബ്ദസങ്കേതത്തിൽ സംഗീതം കേട്ട ഏതൊരാൾക്കും ഈ അഭിപ്രായത്തിൽ ഒരു വിയോജിപ്പുണ്ടാവാൻ സാധ്യതയില്ല.

ആയിരക്കണക്കിന് പാട്ടുകളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ട ശബ്ദമേന്മയിൽ  നിന്ന് പലമറി ഞെക്കിപ്പിഴിഞ്ഞ് (കമ്പ്രെസ്സ്) mp3 എന്ന ഡിജിറ്റൽ ഘടനയിലേക്ക് ഇന്ന് മാറ്റാനാകും. അവയാണ് നമ്മൾ ദിനംതോറും നമ്മുടെ കമ്പ്യൂട്ടർ, ഐപാഡ്, ഐഫോൺ, സ്മാർട്ട്ഫോൺ എന്നിവയിലൂടെയൊക്കെ കേട്ടുവരുന്നത്. എന്നാൽ മുൻപ് ഓഡിയോ കാസെറ്റുകളിൽ കേട്ടിരുന്ന ശബ്ദത്തിനേക്കാൾ എത്രയോ പരിതാപകരമായ രൂപമാണ് നാമിന്ന് നിത്യേനെ കേൾക്കുന്ന mp3 എന്ന വസ്തുത തിരിച്ചറിയാതെ പോകുന്നു. ആ വിലകുറഞ്ഞ ടേപ്പുകളിൽ പോലും ഒരു പരിധിവരെ നാം അനുഭവിച്ച സ്വാഭാവികമായ ശബ്ദത്തിൻറെ ഊഷ്മളത ഇന്നുള്ള എല്ലാ ഡിജിറ്റൽ ഘടനകളിലും കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല എന്നതാണ് സത്യം.

അമേരിക്കയിലും യൂറോപ്പിലും 1890-കളിൽ തന്നെ ശബ്ദലേഖനശാലകൾ (സ്റ്റുഡിയോ) പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. പിന്നീടുള്ള മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകാലം ഉച്ചഭാഷിണികളുടെയും(മൈക്രോഫോൺ) ശബ്ദവാർദ്ധിനികളുടെയും(ആംപ്ലിഫയർ) അഭാവത്തിൽ നല്ല അക്കൗസ്റ്റിക്സിൻറെ ബലത്തിലായിരുന്നു ശബ്ദോത്പാദനം നടത്തിയിരുന്നത്. മറ്റു ബഹളങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നു നിൽക്കുന്നതും കൃത്യമായ ശബ്ദാവരണം ചെയ്തതുമായ മുറികളിലായിരുന്നു അന്നത്തെ എല്ലാ ശബ്ദലേഖനങ്ങളും സാധിച്ചിരുന്നത്.

പിൽക്കാലത്ത് സുലഭമായ ഗ്രാമഫോൺ പെട്ടികളിൽ നാം കണ്ടിട്ടുള്ളത് പോലെ കോളാമ്പി വായുള്ള യന്ത്രത്തിന് ചുറ്റും വാദ്യസംഗീതകാരും ഗായകരും ഒരുമിച്ചിരുന്നു പാടും. അങ്ങനെയുണ്ടാകുന്ന സംഗീതത്തെ തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ നേരെ ഒരു വൃത്താകൃതിയിൽ ചെറുസുഷിരങ്ങളടങ്ങിയ മെഴുകുപലകയിലേക്ക് (റിക്കാർഡ്) ആലേഖനം ചെയ്യുന്നു. ഈ സംവിധാനം പിന്നീട് പലകാലം തുടർന്നു. രേഖപ്പെടുത്തിയ സംഗീതം എളുപ്പം തിരിച്ചു പാടിക്കാനും കേൾക്കാനും സാധിക്കുമെന്നതായിരുന്നു അതിൻറെ പ്രത്യേകത. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൻറെ തുടക്കത്തിൽ അങ്ങനെ ആലേഖനം ചെയ്യപ്പെട്ട അനവധി സംഗീത- സംഭാഷണ  റിക്കാർഡുകൾ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യകാല ശബ്ദലേഖനം 

ഏതാണ്ട് 1925-ഓടെ  ഉച്ചഭാഷിണികളുടേയും ശബ്ദവർദ്ധിനികളുടേയും കടന്നുവരവോടെ  വൈദ്യുത (ഇലക്ട്രോണിക്) ശബ്ദലേഖന സംവിധാനം നിലവിൽ വന്നു. എങ്കിലും മറ്റു ബഹളങ്ങൾ കൂടിക്കലരാതെ മേന്മയും സ്വാഭാവികമായ  തെളിമയും ആഴവുമുള്ളതുമായ ശബ്ദലേഖനം നടത്താൻ കാര്യമായ പരിശ്രമങ്ങൾ അപ്പോഴും വളരെ വിരളമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ശബ്ദങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്യാനും എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും കേട്ടാസ്വദിക്കാനും സാധിക്കുന്നുണ്ടല്ലോ എന്നതായിരുന്നു അന്നുള്ളവരുടെ ഏക ആശ്വാസം.

ശബ്ദലേഖന വ്യവസായത്തെ മറ്റൊരു ഉന്നത നിലവാരത്തിലേക്ക് കൈപിടിച്ചുയർത്തിയ മാർഗ്ഗദർശികളുടെ ഇടയിൽ അമേരിക്കയിലെ വിഖ്യാത നടനും ഗായകനുമായിരുന്ന ബിംഗ് ക്രോസ്ബിയുടെ സാന്നിധ്യം പ്രശംസനീയമാണ്. 1930-കളിൽ എഴുതപ്പെട്ട അദ്ധേഹത്തിൻറെ പലഗാനങ്ങളുടെ വയനയിൽ റിക്കാർഡുകൾ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അന്നത്തെ സാങ്കേതിക പരിമിതികൾ കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ട് വിലയിരുത്തി
നോക്കിയാൽ അവയുടെ ശബ്ദമികവ്